Από νωρίς το πρωί, μαθήτριες-μαθητές, πολίτες καθώς και εκπρόσωποι της πολιτείας, των τοπικών αρχών, φορέων και συλλόγων συγκεντρώθηκαν στο Δημαρχείο, από όπου και ξεκίνησε η πομπή προς το Ηρώο της πόλης, στον λόφο του Φρουρίου, συνοδεία της Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Δήμου Λαρισαίων, υπό τη διεύθυνση της μαέστρου, κ.Μαρίας Παναγοπούλου.
Στον χώρο του Ηρώου, οι παρευρισκόμενοι απέτισαν φόρο τιμής σε αυτούς που αγωνίστηκαν ενάντια στον γερμανικό ζυγό και θυσιάστηκαν για την ελευθερία, με την κατάθεση στεφάνων στο μνημείο της πόλης.
«Πολύτιμη παρακαταθήκη»
«Η ελευθερία δεν είναι δεδομένη. Είναι μια πολύτιμη παρακαταθήκη που έχουμε χρέος να προστατεύουμε και να παραδίδουμε στις επόμενες γενιές», σημείωσε, μεταξύ άλλων στις δηλώσεις του ο Δήμαρχος Λαρισαίων, κ.Θανάσης Μαμάκος, με αφορμή τη σημερινή επέτειο.
«Ογδόντα δύο χρόνια μετά την απελευθέρωση της πόλης μας από τη γερμανική κατοχή, στεκόμαστε με σεβασμό απέναντι σε όλους εκείνους που αγωνίστηκαν, αντιστάθηκαν και θυσιάστηκαν για την ελευθερία. Η Λάρισα δεν ξεχνά τις δύσκολες και σκοτεινές σελίδες της ιστορίας της. Δεν ξεχνά όμως και τη δύναμη, το θάρρος και την αξιοπρέπεια των ανθρώπων της. Σε μια εποχή που η ειρήνη και η δημοκρατία δοκιμάζονται σε πολλά σημεία του κόσμου, το μήνυμα αυτής της επετείου παραμένει βαθιά επίκαιρο», υπογράμμισε ο κ.Μαμάκος.
«Κοινωνία ελεύθερη, όταν οι πολίτες της δεν συνηθίζουν την αδικία»
Τον πανηγυρικό λόγο της ημέρας απηύθυνε η Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Λαρισαίων, κ.Γαρυφαλιά Καρυστιανού-Γκολφινοπούλου.
«Η σκιά του πολέμου παραμένει ως προειδοποίηση, όχι επειδή η ιστορία θα επαναληφθεί με τον ίδιο τρόπο, αλλά επειδή η περιφρόνηση για τον άλλον και η εξοικείωση με την αδικία μπορούν να επιστρέψουν με νέες μορφές. (...) Δεν δοκιμάζεται κάθε γενιά με τον ίδιο τρόπο. Κάθε γενιά, όμως, έχει τη δική της ευθύνη. Αν υπάρχει μια απάντηση στο ερώτημα με το οποίο ξεκινήσαμε, βρίσκεται εδώ. Μια κοινωνία μένει ελεύθερη όταν οι θεσμοί της προστατεύουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και όταν οι πολίτες της δεν συνηθίζουν την αδικία. Εμείς καλούμαστε να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές μια πόλη που θυμάται πώς χάθηκε η ελευθερία, πώς κερδήθηκε και γιατί δεν πρέπει να αφήσει το σκοτάδι εκείνης της σκιάς να τη σκεπάσει ξανά», υπογράμμισε, μεταξύ άλλων, στην ομιλία της η Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου.
Ιδιαίτερες αναφορές έκανε η κ.Καρυστιανού-Γκολφινοπούλου στον αντιστασιακό Αντώνη Αγγελούλη (γνωστό ως Αντώνη Βρατσάνο), αλλά και στον διωγμό της εβραϊκής κοινότητας.
Δείτε αναλυτικά την ομιλία, εδώ:
Κυρίες και κύριοι,
Αν ένας εικοσάχρονος σταθεί σήμερα στη γέφυρα του Πηνειού, θα δει μια πόλη να κινείται ελεύθερα γύρω του. Θα ακούσει την κυκλοφορία, θα κοιτάξει το κινητό του και θα συνεχίσει τον δρόμο του χωρίς να αναρωτηθεί ποιος του επιτρέπει να βρίσκεται εκεί. Ο ίδιος ποταμός περνούσε από τη Λάρισα τον Οκτώβριο του 1944. Στις όχθες του ζούσαν τότε νέοι για τους οποίους η ελευθερία δεν ήταν βεβαιότητα, αλλά προσδοκία. Ογδόντα δύο χρόνια χωρίζουν αυτούς τους δύο νέους. Τους
ενώνει όμως ένα ερώτημα. Τι είναι αυτό που κρατά μια κοινωνία ελεύθερη;
Για να απαντήσουμε, δεν χρειάζεται να δανειστούμε συναισθήματα που δεν ζήσαμε. Χρειάζεται να ακολουθήσουμε τη διαδρομή μιας πόλης, από τη συνηθισμένη ζωή στην Κατοχή και από την Κατοχή στην απελευθέρωση. Η ελευθερία φαίνεται καθαρότερα εκεί όπου αγγίζει την καθημερινότητα. Όταν υπάρχει, αλλά κυρίως όταν χάνεται. Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος έριξε τη σκιά του πάνω στην ανθρωπότητα. Στη Λάρισα η σκιά αυτή έφτασε τον Απρίλιο του 1941. Η Κατοχή δεν ήταν απλώς μια αλλαγή εξουσίας. Μπήκε στα σπίτια και στο καθημερινό πρόγραμμα των ανθρώπων. Σήμαινε πείνα, επιτάξεις, περιορισμούς στην κυκλοφορία, συλλήψεις και διαρκή αβεβαιότητα. Οι νέοι της εποχής που είχαν και αυτοί σπουδές, φιλίες και σχέδια, έπαψαν να αποφασίζουν ελεύθερα γι' αυτά. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες αναπτύχθηκε η Αντίσταση. Δεν περιορίστηκε στις πράξεις που πέρασαν στα βιβλία. Πήρε μορφή στις διαδρομές όσων μετέφεραν μηνύματα και εφόδια, έκρυβαν
διωκόμενους ή συμμετείχαν σε επιχειρήσεις σαμποτάζ. Ανάμεσά τους ήταν ο Λαρισαίος Αντώνιος Αγγελούλης, γνωστός ως Αντώνης Βρατσάνος. Ο φόβος υπήρχε. Δεν τον άφησαν όμως να γίνει ο μόνος κανόνας της ζωής τους.
Η Κατοχή έδειξε το πιο ακραίο της πρόσωπο στη δίωξη της εβραϊκής κοινότητας της Λάρισας. Τα χαράματα της 24ης Μαρτίου 1944, οι γερμανικές δυνάμεις περικύκλωσαν τη συνοικία των Έξι Δρόμων και συνέλαβαν περισσότερους από 240 Εβραίους συμπολίτες μας. Ελάχιστοι επέστρεψαν από τα στρατόπεδα εξόντωσης. Πολλοί άλλοι είχαν προλάβει να διαφύγουν ή σώθηκαν με τη βοήθεια χριστιανών γειτόνων και αντιστασιακών οργανώσεων. Μέσα στην ίδια πόλη συνυπήρξαν η οργανωμένη δίωξη και η απόφαση ανθρώπων να προστατεύσουν τον διπλανό τους.
Το Ολοκαύτωμα δεν άρχισε στα στρατόπεδα. Πριν από την εξόντωση είχαν προηγηθεί οι λέξεις που χώριζαν τους ανθρώπους σε άξιους και ανάξιους, οι νόμοι που αφαιρούσαν σταδιακά δικαιώματα και η εξοικείωση των πολλών με την αδικία. Το σκοτάδι δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Μεγάλωσε βήμα βήμα, όσο η αδικία γινόταν κανονικότητα. Ώσπου στις 3.15 το πρωί της 23ης Οκτωβρίου, μια φωτοβολίδα έδωσε το γενικό σύνθημα της απελευθέρωσης. Πρώτες απάντησαν οι καμπάνες του Αγίου Κωνσταντίνου και ύστερα οι καμπάνες των άλλων εκκλησιών, ώσπου ολόκληρη η Λάρισα ξύπνησε ελεύθερη.
Την αυγή, από ένα εμπορικό κατάστημα βγήκε μια ελληνική σημαία που είχε μείνει κρυμμένη, τυλιγμένη σε χάρτινο ρολό, σε όλη την Κατοχή. Χωρίς κοντάρι, κρεμάστηκε από ένα καρφί στην πρόσοψη. Σύντομα οι δρόμοι γέμισαν κόσμο. Μετά την αποχώρηση των γερμανικών δυνάμεων και τις διήμερες συγκρούσεις στα περίχωρα, τα πρώτα τμήματα του ΕΛΑΣ μπήκαν στη Λάρισα με επικεφαλής τον διοικητή της Ταξιαρχίας Ιππικού, Μίμη Μπουκουβάλα. Ο ίδιος θυμόταν αργότερα: «Ο κόσμος γιόρταζε και πανηγύριζε. Εμάς τρέμαν τα πόδια μας από την πείνα και την κούραση». Η χαρά της πόλης συνάντησε την εξάντληση των ανθρώπων που είχαν πολεμήσει.
Η Λάρισα ήταν πια ελεύθερη. Οι πληγές της όμως δεν επουλώθηκαν μέσα σε μία ημέρα. Η πείνα και οι συνέπειες της Κατοχής παρέμειναν. Εκείνο που άλλαξε ήταν θεμελιώδες. Η πόλη μπορούσε ξανά να ορίζει τη ζωή της. Η ελευθερία επέστρεφε εκεί όπου είχε χαθεί, στην καθημερινότητα, στη δυνατότητα να μιλάς, να μορφώνεσαι, να δημιουργείς και να σχεδιάζεις το αύριο χωρίς την άδεια ενός κατακτητή.
Μετά τον πόλεμο, η ανθρωπότητα προσπάθησε να δώσει σε αυτή την εμπειρία τη μορφή κοινών κανόνων. Το 1948 η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έθεσε ως κοινή αρχή την ίση αξιοπρέπεια όλων. Δεν εξαφάνισε τις συγκρούσεις ούτε τις αδικίες. Διατύπωσε όμως ένα συμπέρασμα που είχε πληρωθεί ακριβά. Η ειρήνη και τα δικαιώματα δεν διατηρούνται από μόνα τους. Εδώ συναντώνται το 1944 και το 2026, χωρίς να εξισώνονται. Ο σημερινός εικοσάχρονος δεν ζει σε κατεχόμενη πόλη και δεν αντιμετωπίζει τα διλήμματα μιας γενιάς που βρέθηκε μέσα στον πόλεμο. Δεν χρειάζεται να μιμηθεί εκείνη τη γενιά. Χρειάζεται να καταλαβαίνει ότι όσα σήμερα μοιάζουν αυτονόητα είναι ανθρώπινες κατακτήσεις. Η σκιά του πολέμου παραμένει ως προειδοποίηση, όχι επειδή η ιστορία θα επαναληφθεί με τον ίδιο τρόπο, αλλά επειδή η περιφρόνηση για τον άλλον και η εξοικείωση με την αδικία μπορούν να επιστρέψουν με νέες μορφές.
Για τον λόγο αυτό η ιστορία της Λάρισας χρειάζεται να παραμένει προσιτή και συγκεκριμένη. Στα αρχεία, στις μαρτυρίες, στα σχολεία και στον δημόσιο χώρο πρέπει να διατηρούνται τα ονόματα και τα γεγονότα. Οι νέοι δεν χρειάζονται μια έτοιμη συγκίνηση. Χρειάζονται τα στοιχεία που θα τους επιτρέψουν να σχηματίσουν δική τους κρίση. Μια ημερομηνία που απλώς επαναλαμβάνεται γίνεται τυπική αναφορά. Όταν συνδέεται με ανθρώπινες επιλογές, γίνεται γνώση.
Ο Ανδρέας Κάλβος έγραψε ότι «θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία». Αρετή είναι να διακρίνεις το δίκαιο μέσα στη σύγχυση. Τόλμη είναι να στέκεσαι στο πλευρό του, ακόμα και αν αυτό έχει κόστος. Δεν δοκιμάζεται κάθε γενιά με τον ίδιο τρόπο. Κάθε γενιά, όμως, έχει τη δική της ευθύνη. Αν υπάρχει μια απάντηση στο ερώτημα με το οποίο ξεκινήσαμε, βρίσκεται εδώ. Μια κοινωνία μένει ελεύθερη όταν οι θεσμοί της προστατεύουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και όταν οι
πολίτες της δεν συνηθίζουν την αδικία.
Κατάθεση στεφάνων και παρουσίες
Με κατάθεση στεφάνων τίμησαν τους αγωνιστές της απελευθέρωσης οι: Δήμαρχος Λαρισαίων, κ.Αθανάσιος Μαμάκος, Βουλευτής Ν. Λάρισας ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική συμμαχία κ.Γιάννης Καριπίδης, Βουλευτής Ν. Λάρισας της ΝΙΚΗΣ, κ.Γεώργιος Ρούντας, η Χωρική Αντιπεριφερειάρχης Π.Ε. Λάρισας κ.Μαρία Γαλλιού (ως εκπρόσωπος του Περιφερειάρχη Θεσσαλίας), εκπρόσωπος της Γενικής Γραμματέως Αποκεντρωμένης Διοίκησης Θεσσαλίας-Στερεάς Ελλάδας, η Συντονίστρια του Φορέα, κ.Σοφία Κυρίτση, εκπρόσωπος Ενόπλων Δυνάμεων, Ταξίαρχος (Ιπτάμενος), Γεώργιος Πέτρου, Γενικός Περιφερειακός Αστυνομικός Διευθυντής Θεσσαλίας, Ταξίαρχος Γεώργιος Ντιζές, Διοικητής της Διοίκησης Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Νομού Λάρισας, Πύραρχος Γεώργιος Βαρδάτσικος, εκπρόσωπος της Γαλλικής Πρεσβείας στην Ελλάδα, Διευθύντρια του Γαλλικού Ινστιτούτου Λάρισας κ.Χρύσα Βουλγαράκη, Δήμαρχος Τεμπών, κ.Γεώργιος Μανώλης, Πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Λάρισας κ.Μωυσής Μανουάχ, εκπρόσωπος του Ιατρικού Συλλόγου Λάρισας, κ.Αριστείδης Καρτσαφλέκης, εκ της Περιφερειακής Δ/νσης Α/θμιας και Β/θμιας εκπαίδευσης Θεσσαλίας, ο προϊστάμενος Αυτοτελούς Δ/νσης κ. Κων/νος Νικολουδάκης, η Έφορος του τοπικού τμήματος Λάρισας του Σώματος Ελληνικού Οδηγισμού, κ.Καλυψώ Μασούρα, εκπρόσωπος της Περιφερειακής Εφορείας Προσκόπων Κεντρικής και Δυτικής Θεσσαλίας o Αρχηγός του 2ου συστήματος προσκόπων Λάρισας κ.Γιώργος Λαμπρούλης, από την Ένωση Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού Παράρτημα Περιφερειακής Ενότητας Λάρισας, ο Πρόεδρος Σταύρος Γατής, από την Ένωση Αποστράτων Αξιωματικών Αεροπορίας Π.Ε. Λάρισας, ο Πρόεδρος Βασίλης Παπαδόπουλος, από τον Σύνδεσμο Εφέδρων Αξιωματικών Ν. Λάρισας, ο Πρόεδρος Δημήτρης Κατσανάκης, εκ του Επιμελητηρίου Λάρισας, o Υπεύθυνος Γ.Ε.ΜΗ., κ.Παύλος Παυλίδης, από τον Σύλλογος Κυπρίων Ν. Λάρισας, ο Πρόεδρος Αυγουστίνος Αυγουστής, εκ του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Ν. Λάρισας “Κων. Κούμας” ο κ. Κων/νος Τσιτώτας, εκ του Πανηπειρωτικού Συνδέσμου Ν. Λάρισας το μέλος του ΔΣ Πόπη Ρεβήσιου, εκ του Πανθεσσαλικού Συλλόγου Καλλαρυτινών “ΟΙ ΚΑΛΛΑΡΥΤΕΣ”, η Πρόεδρος Κλεοπάτρα Καποδίστρια, από τον Όμιλο Φίλων Θεσσαλικής Ιστορίας και τη Φωτοθήκη Λάρισας, ο Ταμίας κ.Γιώργος Χατζούλης, απο τον Σύλλογο Φίλων Μουσείου Εθνικής Αντίστασης Λάρισας, η πρόεδρος Κατερίνα Εμμανουήλ, από το Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Θεσσαλίας, η πρόεδρος κ.Σοφία Ζαχαρή, εκπρόσωπος της Εταιρείας Φίλων Μεσογειακού Κινηματογράφου & Τεχνών, Δρ. Σωτήρης Φωλίνας, από τον Σύλλογο Πολυτέκνων Λαρίσης και Περιχώρων, μέλος του Δ.Σ. κ.Μαρία Δίπλα, από το Οικοτροφείο «Θεσσαλός» του Ξένιου Ζευς o Διοικητικά Υπεύθυνος του Οικοτροφείου, κ.Γεώργιος Τίκας, εκ του Αθλητικού Συλλόγου Κωφών-Βαρήκοων Λάρισας, ο Πρόεδρος Αθανάσιος Ρέτζιος, εκ της Ελληνικής Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συγγενών Διαταραχών Ν. Λάρισας, η πρόεδρος Ελένη Νιφλή.
Στις εκδηλώσεις παραβρέθηκαν ακόμη: Αντιδήμαρχοι και Δημοτικοί Σύμβουλοι του Δήμου Λαρισαίων, Πρόεδροι Κοινοτήτων, ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Λάρισας κ.Τρύφωνας Τσάτσαρος, η Προϊσταμένη της Α/θμιας εκπαίδευσης Λάρισας κ. Κατερίνα Καραγιώργου, η πρόεδρος Ε.Σ. Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Λάρισας "ΚΩΝ. ΚΟΥΜΑΣ" κ. Ελένη Ξυνοπούλου, ο πρόεδρος του Συλλόγου Πολιτικών Συνταξιούχων Δημοσίου Ν. Λάρισας κ. Γιάννης Γαλλιός και μέλη του Συλλόγου, ο πρόεδρος του Συλλόγου Απανταχού Διαμενόντων Γριζανιτών Λάρισας κ. Σωτηρίου Άγγελος , η Προϊσταμένη του ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. Λάρισας, κ. Άννα Γκάργκα, ο πρόεδρος του Συλλόγου Γονέων Παιδιών με Νεοπλασματική Ασθένεια “Η ΦΛΟΓΑ” κ. Κων/νος Λόκας, μαθήτριες και μαθητές των Σχολείων Α’ θμιας και Β’ θμιας Εκπαίδευσης, εκπρόσωποι συλλόγων και φορέων της πόλης.
Την επιμνημόσυνη δέηση τέλεσε ο εφημέριος του Ι.Ν. Αγίου Αχιλλίου, πατέρας Ραφαήλ. Χαιρετισμό έστειλε ο βουλευτής Ν. Λάρισας της Ν.Δ. και πρώην υφυπουργός Γεωργικής Ανάπτυξης και τροφίμων κ. Χρήστος Κέλλας.
Τελετάρχες ήταν οι κ.κ. Παρασκευή Νιαβή και Αθανασία Φοφίκου, ενώ τον συντονισμό της εκδήλωσης είχε η Υπεύθυνη Δημοσίων Σχέσεων του Δήμου Λαρισαίων, κ.Χρύσα Τζιαστούδη.
Με το πέρας των εκδηλώσεων στο Ηρώο, ακολούθησε δεξίωση στο κέντρο «Φρούριο», με τη συμμετοχή πλήθους κόσμου.
